Nấm phát triển nhanh ở nhiệt độ từ 20-25 độ C. Giá nấm hiện tại bán ở các chợ từ 30.000 đồng-40.000/kg tuỳ theo thời điểm. Từ khóa: Keo tai tượng, Vi sinh vật nội sinh, Hợp chất ức chế nấm, Kháng bệnh, Ceratocystis sp., Corticium salmonicolor. ĐẶT VẤN ĐỀ. Keo tai tượng (Acacia mangium) là loài cây nhập nội được đưa vào trồng ở nước ta từ những năm đầu của thập niên 80. Chỉ trong một thời gian Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi: (…) Hà Nội trong ký ức của tôi là thành phố với những hàng sấu hơn trăm năm tuổi của đường Trần Hưng Đạo, Phan Đình Phùng, hàng phượng đỏ rực của phố Lý Thường Kiệt Tôi chắc chắn rằng mỗi người đã từng sống ở Hà Nội xưa cũ ấy đều có những kỷ Khám xét nơi ở của nghi phạm, cảnh sát thu giữ thùng nhựa, mẫu phôi nấm và nhiều tang vật phục vụ việc trồng "nấm ma túy". Cơ quan chức năng cho biết đây là loại nấm chứa chất gây ảo giác, lần đầu xuất hiện tại Hà Nội. Mỗi cây nấm thành phẩm chứa chất ma túy có thể được cắt nhỏ để bán 500.000 đồng mỗi lát. Giáp Tết, nấm, mọc nhĩ khô được đóng vào từng bao tải lớn đưa đi tiêu thụ ở Hà Nội, Quảng Ninh, Lạng Sơn Còn với nấm sò, nấm mỡ, thu hái đến đâu được bán tươi đến đó. So với trồng rau và cấy lúa, trồng nấm có thu nhập cao hơn hẳn. Thế nhưng, chỉ được chừng 5 năm sôi động, số lán trại làm nấm ở Đại Hoá bị phá dần. Gần đây, người dân ở thôn Hà Giàn, xã Đông Ngũ, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh đã đưa giống nấm linh chi vào trồng thử nghiệm bước đầu cho hiệu quả cao, mở ra hướng làm kinh tế mới để thoát nghèo cho người dân tộc thiểu số. Theo tính toán của các hộ tham gia mô hình, cứ 12 đến 13 bịch sẽ thu được Nấm Sò vua còn được gọi là nấm Đùi gà, hiện nay đã được Trung tâm Công nghệ Sinh học Thực vật nghiên cứu nuôi trồng theo phương pháp truyền thống, với công thức phối trộn nguyên liệu nuôi trồng bao gồm: 43% bông phế loại + 43% mùn cưa + 6% bột ngô + 7 % cám gạo + 1% CaCO3. Hiện sản phẩm nấm hầu thủ của nhà ông Thuận đã có mặt tại một số siêu thị, nhà hàng, quán đồ chay… ở Đà Lạt, TP.Hồ Chí Minh, Hà Nội và vẫn Cách Vay Tiền Trên Momo. I. Giới thiệu về Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nấm 1. Giới thiệu chung Trụ sở chính - Địa chỉ Đường Phạm Văn Đồng, Phường Cổ Nhuế 1, Quận Bắc Từ Liêm, Thành phố Hà Nội - Điện thoại - Fax - E-mail ttcnshtv ttcnshtv - Website Các Trạm thực nghiệm * Trạm thực nghiệm sản xuất nấm tại Từ Liêm - Địa chỉ Trong khuôn viên của Trụ sở chính - Điện thoại - Fax * Trạm thực nghiệm sản xuất nấm tại Văn Giang - Địa chỉ xã Liên Nghĩa, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên - Điện thoại Fax Quá trình thành lập và phát triển Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nấm là đơn vị sự nghiệp khoa học công nghệ công lập trực thuộc Viện Di truyền Nông nghiệp thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam được thành lập theo Quyết định số 1485/QĐ-BNN-TCCB ngày 04/5/2015 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Những đặc điểm chính của đơn vị - Nghiên cứu và sản xuất các loại giống nấm ăn và nấm dược liệu; - Chuyển giao công nghệ sản xuất giống, nuôi trồng, chế biến nấm cho các đơn vị và cá nhân trong cả nước; - Hợp tác với các tổ chức quốc tế về đào tạo cán bộ kỹ thuật và trao đổi thông tin về công nghệ, thị trường nấm; - Cung ứng các loại giống nấm, vật tư, nguyên liệu, thiết bị phục vụ việc sản xuất, chế biến và tiêu thụ nấm; - Thu mua các sản phẩm nấm ở dạng Tươi, sấy khô, muối để chế biến phục vụ tiêu dùng nội địa và xuất khẩu. 2. Chức năng, nhiệm vụ Chức năng • Thành lập Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nấm trực thuộc Viện Di truyền Nông nghiệp thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam. • Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nấm là tổ chức sự nghiệp khoa học và công nghệ công lập có chức năng nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, hợp tác quốc tế và tư vấn về nấm trong phạm vi cả nước. • Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nấm sau đây gọi tắt là Trung tâm có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng để hoạt động theo quy định của pháp luật. Trụ sở chính của Trung tâm đặt tại Phường Cổ Nhuế 1, Quận Bắc Từ Liêm, Thành phố Hà Nội. Nhiệm vụ 1. Xây dựng chương trình, dự án, đề tài, kế hoạch nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ về nấm ăn và nấm dược liệu sau đây gọi chung là nấm, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và tổ chức thực hiện theo quy định. Tham gia xây dựng chiến lược, tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, định mức kinh tế - kỹ thuật về nấm. 2. Thực hiện nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ a Chọn tạo, nhân giống nấm; b Bảo tồn và phát triển nguồn gen nấm; c Kỹ thuật nuôi trồng nấm; d Phòng, trừ sâu bệnh hại nấm; đ Phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ mới, công nghệ cao trong nuôi, trồng, sản xuất nấm; e Xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học về nấm; g Công nghệ sản xuất, bảo quản và chế biến nấm; h Kinh tế, thị trường và giải pháp phát triển sản xuất nấm. 3. Thực hiện chuyển giao kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ vào sản xuất; triển khai thực nghiệm, sản xuất thực nghiệm trên cơ sở ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học về nấm; biên soạn tài liệu khoa học về nấm theo quy định. 4. Hợp tác quốc tế, liên doanh, liên kết về nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; tư vấn, dịch vụ; tổ chức sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu giống, thiết bị và công nghệ về nấm phù hợp với lĩnh vực hoạt động chuyên môn của Trung tâm theo quy định. 5. Quản lý sử dụng nguồn nhân lực, kinh phí, tài sản và các nguồn lực khác được giao theo quy định của pháp luật. 6. Thực hiện các nhiệm vụ khác do Viện trưởng Viện Di truyền Nông nghiệp, Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam và cấp có thẩm quyền giao. 3. Cơ cấu tổ chức - Ban lãnh đạo Giám đốc TS. Nguyễn Duy Trình Email nguyentrinh_76 nguyenduytrinh2011 - Các phòng ban chức năng a Phòng Tổng hợp. b Phòng Chọn tạo giống và Công nghệ sản xuất Nấm. c Phòng Chuyển giao công nghệ. d Trạm Thực nghiệm sản xuất Nấm, tại Quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội. đ Trạm Thực nghiệm sản xuất Nấm, tại huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên. - Tổng số CBCNV 62 người. Trong đó biên chế 03 người và hợp đồng là 59 người. - Trình độ chuyên môn 02 tiến sĩ, 04 Thạc sĩ và 56 đại học/ công nhân. II. NHỮNG THÀNH TỰU ĐẠT ĐƯỢC 1. Một số kết quả chính đạt được của trung tâm • Các đề tài dự án - Chủ trì đề tài nghiên cứu độc lập cấp nhà nước “Nghiên cứu chọn tạo các loại giống nấm ăn và nấm dược liệu quý ở Việt Nam” năm 2001- 2003 do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường đầu tư đã nghiệm thu và đánh giá xuất sắc. - Chủ trì Dự án sản xuất thử nghiệm cấp nhà nước “Xây dựng mô hình làng nghề trồng nấm” năm 2002- 2004 thuộc chương trình KC07. Dự án đã nghiệm thu đạt loại khá. - Chủ trì thực hiện Dự án “Phát triển sản xuất nấm quy mô hộ gia đình” do Chính phủ Hoa Kỳ tài trợ giai đoạn 1 2003- 2005 và giai đoạn 2 2006-2007 tại các địa phương như Ninh Bình, Nam Định, Vĩnh Phúc, Phú Thọ. - Chủ trì thực hiện nhiệm vụ triển khai dự án “Sản xuất giống, nuôi trồng, chế biến và tiêu thụ nấm” tại tỉnh Tiền Giang do Bộ Khoa học và Công nghệ giao năm 2004- 2006. - Chủ trì các dự án trong Chương trình giống cây trồng, giống vật nuôi đến năm 2020 do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý qua các giai đoạn + Giai đoạn 1 “Phát triển một số giống nấm chất lượng cao giai đoạn 2002 – 2005; + Giai đoạn 2 “Phát triển một số giống nấm chất lượng cao giai đoạn 2006 - 2010”; + Giai đoạn 3 “Sản xuất giống nấm, giai đoạn 2011 - 2015”. Hiện nay, đang xây dựng và chuẩn bị thực hiện từ năm 2016 giai đoạn 4 “Sản xuất giống nấm giai đoạn 2015 - 2020”. - Thực hiện các Chương trình Khuyến Nông và Khuyến Công do Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn đặt hàng; Tháng 10/2006 là đơn vị thay mặt cho Bộ tổ chức Chương trình tập huấn kỹ thuật cho các cán bộ Khuyến nông của các nước ASEAN về công nghệ nhân giống, nuôi trồng và chế biến nấm. - Năm 2008 - 2010 chủ trì thực hiện dự án “Hoàn thiện công nghệ sản xuất theo hướng công nghiệp một số loại nấm ăn có giá trị cao phục vụ nội tiêu và xuất khẩu”. - Năm 2008 - 2010 chủ trì thực hiện đề tài “Nghiên cứu xây dựng quy trình công nghệ nhân giống và nuôi trồng nấm cao cấp nấm Ngọc Châm Hypsizygus marmoreus, nấm Chân Dài Clitocybe maxima”. - Đã và đang chuyển giao công nghệ cho các dự án của chương trình nông thôn miền núi gồm dự án “Xây dựng mô hình sản xuất giống nấm và phát triển sản xuất nấm ở tỉnh Thái Nguyên”; “Xây dựng mô hình sản xuất giống nấm và nuôi trồng nấm ăn - nấm dược liệu tại tỉnh Sơn la”; “Xây dựng mô hình sản xuất giống nấm và nuôi trồng nấm ăn - nấm dược liệu tại huyện Thạch Hà - Hà Tĩnh”; “Dự án phát triển nấm ở huyện Yên Khánh - Ninh Bình” Dự án “Xây dựng các mô hình sản xuất giống, nuôi trồng và chế biến nấm hàng hoá trên quy mô diện rộng tại tỉnh Nam Định” giai đoạn 2006 – 2010 và giai đoạn 2011 – 2015. • Chọn giống - Công nhận 5 giống nấm chính thức nấm Mỡ A2, nấm Linh chi Dt, nấm Sò Pl1, nấm Rơm Vo1 và nấm Mộc nhĩ Au1. Hiện nay, đã hoàn tất thủ tục công nhận chính thức giống Linh D20 đang chờ công bố quyết định. - Công nhận 7 giống tạm thời nấm Chân dài Cl1, nấm Đùa gà ENH, Trân châu Ag1, nấm Kim châm trắng Fl1, nấm Kim châm vàng Fl2, nấm Đầu khỉ He1, nấm Ngọc châm Hy. Hiện nay, đã hoàn tất thủ tục công nhận tạm thời giống nấm sò P9 và đang chờ công bố quyết định • Quy trình và tiến bộ kỹ thuật - Công nhận 11 quy trình công nghệ về tiến bộ kỹ thuật nuôi trồng và khảo nghiệm giống nấm. - Công nhận quy trình công nghệ trồng nấm Linh chi trên bã mía do Đoàn Thành niên công sản Hồ Chí Minh của Trung tâm đảm nhận được giải thưởng Thanh niên sáng tạo KHCN. • Các công trình đã công bố 23 công trình đã được công bố trên Tạp chí trong và ngoài nước. 2. Những thành tựu ứng dụng thực tiễn Kết quả chuyển giao công nghệ - Chuyển giao hơn 20 công nghệ nhân giống nấm, công nghệ nuôi trồng và chế biến nấm ăn, công nghệ xử lý bã nấm thành phân hữu cơ cho hơn trên 40 tỉnh thành phố trong cả nước. - Chuyển giao công nghệ sản xuất giống, nuôi trồng, chế biến nấm cho các tỉnh Bến Tre, Kiên Giang, Quảng Trị, Học viện Hậu cần – Bộ Quốc Phòng, Bắc Giang, Đồng Nai, Bạc Liêu, Bình Phước, Đắc Lắc, Đồng Tháp, Long An, Lâm Đồng, Gia Lai, Phú Thọ, Hà Nội, Hưng Yên…. theo chương trình nông thôn miền núi do Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý qua các giai đoạn từ năm 1999 đến nay. - Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Sơn La và Công ty Xuất nhập khẩu tỉnh Sơn La chuyển giao công nghệ cho Trung tâm Nghiên cứu và phát triển nấm tại tỉnh Hủa Phăn nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào theo con đường Nghị định thư giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Bộ Khoa học và Công nghệ Lào. - Đội ngũ cán bộ kỹ thuật, cán bộ khuyến nông đã tăng cường công tác tư vấn, tổ chức triển khai sản xuất ở các cơ sở, mở rộng các cơ sở mới theo quy mô trang trại làng nghề như huyện Nghĩa Hưng, Giao Thuỷ, Xuân Trường, Ý Yên - tỉnh Nam Định; huyện Yên Khánh, Nho Quan, Hoa Lư, Gia Viễn tỉnh Ninh Bình; huyện Tiên Lãng, Vĩnh Bảo - Thành phố Hải Phòng; Hưng Yên, Hải Dương, Hà Nội, Bắc Giang, Thái Nguyên,… với quy mô hàng ngàn hộ gia đình và hàng trăm trang trại trồng nấm. Đào tạo nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học và phát triển sản xuất - Hàng năm đều có đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học được cử đi học tập, tập huấn, trao đổi công nghệ nuôi trồng nấm ở nước ngoài gồm Trung tâm Nấm ăn Châu Á – Thái Bình Dương Phúc Kiến – Trung Quốc; Viện nghiên cứu Nấm Hàn Quốc; Trung tâm chế phẩm sinh học và nấm thành phố Nam Ninh tỉnh Quảng Tây – Trung Quốc; Viện nghiên cứu công nghiệp thực phẩm Đài Loan Trung Quốc. - Các trường Đại học, học viện đã phối hợp với các cơ sở nghiên cứu tiến hành đào tạo đại học, sau đại học về công nghệ sinh học, khoa học cây trồng, chọn tạo giống, kinh tế ngành hàng phục vụ ngành nấm. - Tham gia đào tạo nghề nấm cho nông dân theo Quyết định 1956/QĐ-TTg của Chính phủ về chương trình dạy nghề cho nông dân như Thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Đồng Nai, Bình Phước, Ninh Thuận… - Tập huấn dạy nghề cho 156 khóa học “Tập huấn công nghệ nhân giống nấm, nuôi trồng nấm ăn - nấm dược liệu” có thời gian từ 10 ngày tới 2 tháng tại Trung tâm công nghệ sinh học thực vật - Viện Di truyền Nông nghiệp mỗi khoá học trung bình khoảng 30 học viên. Ngoài ra, hàng năm tiến hành tập huấn hàng trăm lớp tại các địa phương theo các Chương trình của Bộ Khoa học & Công nghệ, Chương trình Khuyến nông và Chương trình tạo việc làm theo yêu cầu của sản xuất nấm. - Biên tập và in tái bản sách nấm “Kỹ thuật trồng, chế biến nấm ăn và nấm dược liệu” NXB Nông nghiệp – 2012 làm cơ sở cho dạy nghề và giảng dạy tại các cơ sở đào tạo trên cả nước. - Thiết kế các mẫu tờ gấp, tờ rơi hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng, chế biến và sử dụng nấm ăn - nấm dược liệu phục vụ dạy nghề và khuyến nông. Về hợp tác quốc tế - Đã thiết lập và duy trì hợp tác với Trung tâm nấm Châu Á – Thái Bình Dương tại Phúc Kiến – Trung Quốc trong lĩnh vực đào tạo, tập huấn công nghệ, trao đổi thông tin và kết quả nghiên cứu về vực nấm ăn- nấm dược liệu. - Hợp tác với KOPIA về nông nghiệp giữa Việt Nam và Hàn Quốc do Viện khoa học nông nghiệp Việt Nam VAAS chủ trì. - Ký Biên bản ghi nhớ với Công ty Sinozyme, Cục Khoa học và Công nghệ Nam Ninh – Trung Quốc về trao đổi kết quả nghiên cứu, ứng dụng và tổ chức sản xuất, chế biến nấm bắt đầu thực hiện từ năm 2012. - Tham gia đào tạo công nghệ nhân giống và nuôi trồng nấm cho 2 giảng viên Đại học Quốc gia Lào, của Đại học Hoàng Gia Campuchia. III. KHEN THƯỞNG + Huân chương lao động hạng Ba cho Tập thể Trung tâm; + Huân chương lao động hạng Ba cho cố Nguyễn Hữu Đống - Nguyên Giám đốc Trung tâm; + Huân chương lao động hạng Ba cho đ/c Đinh Xuân Linh - Nguyên Giám đốc Trung tâm; + Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho Tập thể Trung tâm và cá nhân cố Nguyễn Hữu Đống - Nguyên Giám đốc và đ/c Đinh Xuân Linh - Nguyên Giám đốc Trung tâm; + Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND các tỉnh Bắc Giang, Thái Bình, Hà Tĩnh… + Giải thưởng khoa học sáng tạo VIFOTEC cho tâp thể Trung tâm; + Giải thưởng tuổi trẻ sáng tạo của Trung ương Đoàn Thành niên cộng sản Hồ Chí Minh. Nén nỗi đau riêng... Giữa bộn bề công việc, chị Thiện vẫn dành cho tôi quãng thời gian ít ỏi để trải lòng về cuộc đời đầy biến động của chị. Là con út trong một gia đình đông con ở thôn Quảng Hội, xã Quang Tiến, huyện Sóc Sơn, hơn ai hết, chị thấm cảnh bần hàn, bấp bênh của nhà nông chốn quê nghèo ngay từ khi còn rất nhỏ. Đất đai bạc màu, cây cối cằn cỗi, người nông dân quanh năm "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời" nhưng nghèo đói vẫn bám lấy chẳng chịu rời xa. Gia đình không có nghề phụ, thu nhập từ nghề nông không đủ nuôi mấy miệng ăn, chưa hết cấp hai, chị Thiện đành bỏ học. Năm 1979, chưa tròn 18 tuổi, chị kết hôn với chàng bộ đội cùng xóm, gia đình hai bên cùng cảnh nghèo như nhau. Đám cưới đơn sơ, không của hồi môn, không cỗ tiệc linh đình làng trên, xóm dưới. Tròn nửa tháng sau ngày cưới, chồng chị vội vã nhận lệnh trở lại đơn vị, để lại quê nhà người vợ trẻ với mẹ già và đàn em nhỏ dại. Chưa qua tuổi thiếu nữ, chị đã trở thành trụ cột chính trong gia đình chồng, tảo tần sớm khuya với 7 sào ruộng và đàn gà, lợn, tảo tần thay chồng chăm mẹ, nuôi 4 người em. Nén nỗi buồn tuổi thanh xuân sống xa chồng với bao nỗi niềm chất chứa, chị dồn hết tâm sức vào việc đồng áng, chăm lo cho cuộc sống của gia đình chồng. Xóm dưới, làng trên ai ai cũng hết lời ngợi khen cô con dâu hiếu thảo. Ba năm sau, anh Sơn phục viên trong nỗi mừng vui khôn xiết của cả gia đình và người vợ trẻ. Nhưng chị chết lặng khi nhận được tin sét đánh Trong thời gian tại ngũ, anh Sơn - chồng chị đã bị nhiễm chất độc dioxin. Thứ chất độc chết người không chỉ khiến sức khỏe anh suy kiệt mà còn cướp luôn quyền làm cha của anh. Nén nỗi đau riêng, chị động viên anh xin một đứa con cho ấm cúng cửa nhà. Năm 1983, khao khát làm mẹ của chị được thỏa nguyện khi anh chị quyết định xin một cháu gái mới 9 tháng tuổi ở Phú Thọ về nuôi, đặt tên là Trần Thị Thuận. Có con, cuộc sống của anh chị tuy vất vả hơn nhưng thêm phần ý nghĩa. Nhưng, bé Thuận càng lớn càng hay ốm yếu do căn bệnh đường ruột và bệnh vòng kiềng ngày một nặng. Suốt nửa năm trời hai vợ chồng kẽo kẹt chở nhau trên chiếc xe đạp cũ, đưa con đi chữa bệnh khắp nơi, tiền bạc cũng theo đó lần lượt đội nón ra khỏi nhà. Tình yêu thương của anh chị như chắp đôi cánh cho con, bệnh tình của bé Thuận dần đi vào ổn định cũng là lúc anh chị quyết tâm đón thêm một bé trai 6 tuổi ở Sóc Sơn về với gia đình. Dẫu bộn bề khó khăn nhưng tiếng nói, tiếng cười trẻ thơ trong ngôi nhà nhỏ khiến chị như tìm thấy mục đích sống từ những điều giản dị. Các con càng khôn lớn, gánh nặng trên vai chị Thiện càng trĩu nặng. Những nỗ lực trồng trọt, chăn nuôi để cải thiện cuộc sống gia đình của chị chỉ như muối bỏ bể, kinh tế gia đình mỗi lúc một bấp bênh, khốn khó. Nhìn các con ăn không đủ no, sách không đủ học, tim người mẹ nghèo như quặn thắt... Cơ duyên với nghề trồng nấm...Một lần tình cờ xem chương trình truyền hình về nông nghiệp trên ti vi, thấy giới thiệu về mô hình trồng nấm cho hiệu quả kinh tế cao, chị Thiện như "chết đuối vớ được cọc". "Thấy người ta hái nấm mà thèm lắm. Hơn nữa, nghe giới thiệu thấy kỹ thuật trồng nấm không quá khó, nên tôi tự nhủ nếu họ làm được thì mình cũng sẽ làm được..." - chị Thiện tâm sự. Nghĩ là làm. Dốc toàn bộ số tiền 2 triệu đồng tiết kiệm trong gia đình, chị Thiện bàn với chồng vay thêm 8 triệu đồng từ Ngân hàng NN&PTNT để làm vốn. Tiếp đó, chị không ngại xa xôi, đạp xe đến tận Trung tâm Công nghệ sinh học và thực vật thuộc Viện Di truyền nông nghiệp ở trung tâm Hà Nội để nhờ giúp đỡ về kỹ thuật và mua sách dạy về kỹ thuật trồng nấm về tự mày mò, nghiên cứu. Ngày 15-4-2006, chị bắt tay vào trồng lứa nấm đầu tiên. Ba loại nấm được chị chọn trồng khi khởi nghiệp là nấm rơm, nấm mỡ và nấm sò. Trời không phụ lòng người phụ nữ đôn hậu và bản lĩnh, sau 6 tháng trồng nấm, ngay mùa thu hoạch đầu tiên, chị lãi 40 triệu đồng. Thành công ban đầu khiến chị thêm niềm tin và quyết tâm gắn bó với nghề trồng nấm. Chị bàn với chồng tiếp tục vay tiền để mở rộng quy mô sản xuất nấm. Cứ mỗi năm, diện tích trồng nấm của gia đình chị lại tăng nhanh, từ 250m2, 400m2, 650m2... Thấy trồng nấm cho thu nhập tốt, tháng 7-2010, chị Thiện mạnh dạn tập hợp thêm 9 chị em trong làng đứng ra thành lập HTX Sản xuất, Chế biến và Tiêu thụ sản phẩm nấm Sáng Thiện với số vốn pháp định 1,5 tỷ đồng. Chỉ sau 3 năm đi vào hoạt động, từ chỗ chỉ có vài trăm mét vuông để sản xuất nấm, HTX Sáng Thiện đã xây dựng được 24 lán trại trên diện tích mỗi năm cho thu hoạch từ 75 - 77 tấn nấm tươi, thu lãi từ 800 - 850 triệu đồng. Từ chỗ chỉ cung cấp nấm cho các chợ nhỏ lẻ trên địa bàn huyện Sóc Sơn, sản phẩm nấm tươi của HTX Sáng Thiện đã trở thành mặt hàng bán chạy tại Đông Anh, Thái Nguyên và hệ thống chợ, siêu thị lớn tại trung tâm Hà Nội. Không chỉ tạo việc làm thường xuyên cho 15 xã viên, HTX Sáng Thiện do chị làm chủ nhiệm còn góp phần tăng thu nhập cho khoảng 60 lao động thời vụ. Năm 2011, sau khi kiểm tra mô hình hoạt động của HTX Sáng Thiện, lần đầu tiên chị Thiện được Trung tâm Công nghệ Sinh học thực vật cho tham dự một khóa học ngắn hạn về kỹ thuật trồng mộc nhĩ và nấm Linh Chi dược liệu. Tin vui được trao giải "Nông dân xuất sắc nhất năm 2013" đến với chị khi chị vừa kết thúc khóa học lớp vi tính văn phòng với mong muốn từng bước hiện đại hóa quy trình trồng, sản xuất và tiêu thụ nấm. Đi lên từ nghèo khó nên chị Thiện luôn thấu hiểu và chia sẻ với người nghèo. Năm nào cũng vậy, anh chị thường xuyên trích 20 triệu đồng để ủng hộ quỹ từ thiện và đồng bào lũ lụt, các cháu bị tàn tật, trẻ nhiễm chất độc màu da cam... Không giữ bí quyết làm giàu cho riêng mình, chị Thiện còn nhiệt tình chuyển giao công nghệ trồng nấm cho hàng trăm hộ gia đình ở Sóc Sơn và các tỉnh lân cận, giúp nhiều hộ khó khăn vươn lên thoát nghèo, có của ăn của để... Trung tâm Công nghệ sinh học thực vật là nơi chính thức đào tạo, chuyển giao công nghệ nuôi trồng các loại nấm ăn, nấm dược liệu... Trao đổi với NNVN, ông Đinh Xuân Linh, GĐ Trung tâm Công nghệ sinh học thực vật Viện Di truyền nông nghiệp-VAAS cho biết, thành lập từ năm 1994, đến năm 2000 Trung tâm chính thức đào tạo, chuyển giao công nghệ nuôi trồng các loại nấm ăn, nấm dược liệu và tổ chức thu mua, chế biến nấm phục vụ nhu cầu nội tiêu và XK. Xin ông cho biết Trung tâm đang đào tạo trồng nấm thế nào? Cụ thể chúng tôi đào tạo kỹ thuật nuôi trồng, bảo quản, chế biến các loại nấm thông dụng như nấm rơm, nấm mỡ, nấm sò, mộc nhĩ, nấm hương và các loại nấm cao cấp như nấm kim trâm, nấm đùi gà, đầu khỉ, ngọc trâm và nấm linh chi. Ngoài việc đào tạo bài bản về kỹ thuật SX nấm, chúng tôi còn còn hướng dẫn học viên xây dựng nhà xưởng, lắp đặt thiết bị, đồng thời cung cấp chủ lực các nguồn giống, hướng dẫn cách thức tổ chức quản lý và bao tiêu sản phẩm nấm. Ngoài ra Trung tâm còn đào tạo theo hợp đồng dưới hình thức mở lớp học ở địa phương. Việc đào tạo nông dân cụ thể ra sao, thưa ông? Chúng ta không nên hiểu đào tạo là cứ mở trường, mở lớp để dạy nghề. Như trên đã nói, chúng tôi đào tạo nhiều hình thức, đào tạo nhiều đối tượng, tức là hướng dẫn cả học viên tự nguyện lẫn người địa phương được cử đi học; đào tạo trồng nấm qua băng đĩa hình và trên truyền hình... Không chỉ nông dân mà bất cứ ai đều có thể học trồng nấm, nếu người đó thực sự có nhu cầu. Hiện chúng tôi thường xuyên mở lớp dạy trồng nấm tại Trung tâm. Cụ thể, lớp đào tạo trồng nấm cơ bản sẽ học trong 2 tháng kể cả ngày thứ 7, chủ nhật. Học xong người dân có thể tự tổ chức sản xuất được. Nếu các chuyên gia hỗ trợ về mặt kỹ thuật SX trong 2 năm thì người trồng nấm sẽ vững về chuyên môn và trở thành chuyên gia vùng. Đối với người được đào tạo trong 1 tháng học lớp 30 ngày, thì có thể tự trồng được 3 loại nấm thông dụng gồm nấm sò, nấm hương, mộc nhĩ. Nếu học lớp đào tạo ngắn ngày học trong 10 ngày học viên có thể tiếp cận khâu nuôi trồng và làm được ít nhất 1 loại nấm. Đội ngũ giảng dạy của chúng tôi gồm 15 chuyên gia luôn sẵn sàng đào tạo kỹ thuật và chuyển giao công nghệ cho người dân và các địa phương có nhu cầu. Các giống nấm cao cấp có giá trị kinh tế cao, đang được nhiều người quan tâm và muốn học nuôi trồng. Ông có thể cho biết về đào tạo, chuyển giao công nghệ nấm cao cấp của Trung tâm? Trồng nấm cao cấp đòi hỏi đất rộng, vốn lớn, kỹ thuật cao nên chủ yếu là doanh nghiệp làm. Chúng tôi đã chuyển giao công nghệ trồng nấm kim trâm, ngọc trâm, đùi gà cho Cty Long Hải Quảng Ninh, Trường Trung cấp nghề Việt-Đức, Cty Trường Xuân Lạng Sơn, Trung tâm Dạy nghề công lập Nghĩa Hưng Nam Định. “Sau 10 năm chúng tôi đã đào tạo kỹ thuật, chuyển giao công nghệ trồng nấm ăn, nấm dược liệu cho hơn 40 tỉnh thành trong cả nước, góp phần mở rộng các cơ sở mới theo quy mô trang trại, làng nghề… Các tỉnh và CSSX sau khi tiếp nhận công nghệ nhân giống, nuôi trồng nấm đã làm chủ được công nghệ, tự tổ chức nhân giống cấp 2, 3 đảm bảo tiêu chuẩn về chất lượng, số lượng phục vụ các hộ nông dân nuôi trồng nấm trên địa bàn. Hầu hết các địa phương đều đánh giá rất cao công tác chuyển giao TBKT về công tác nuôi trồng nấm của Trung tâm” - ông Đinh Xuân Linh. Các đơn vị này làm rất tốt, mỗi ngày cung cấp khoảng 300 kg nấm tươi trên thị trường. Hiện TT Nông nghiệp công nghệ cao TP HCM, TT Ứng dụng CNSH Đà Nẵng, TT Nuôi cấy mô thực vật Thanh Hóa, Cty Mây tre đan Ngọc Động Hà Nam và 1 NM nước đá ở Quảng Ninh đã đề nghị chúng tôi chuyển giao công nghệ trồng nấm cao cấp vào đầu năm tới. Một câu hỏi ngoài lề, xin hỏi ông về tình hình cung cầu nấm trong nước ra sao? Từ trước đến nay nấm SX trong nước chưa bao giờ thừa, mà giá nấm ngày càng tăng, trong khi nguồn cung không đáp ứng đủ cầu; nấm khô không đủ chưa nói đến nấm tươi. Hiện SX nấm trong nước mới chỉ đáp ứng được 1/10 so với nhu cầu. DN SX được nấm tươi đóng gói ngay để XK, người dân phải mua từng chút nấm khô để dùng. XK nấm không đáng kể, mà NK là chủ yếu. Theo ước tính chúng ta đang NK 90% nấm cao cấp, riêng Hà Nội và TP HCM nhập khoảng 10 tấn nấm cao cấp/ngày. Chúng ta phải coi nấm là sản phẩm quốc gia, có cơ chế khuyến khích để ngày càng nhiều người dân đầu tư vào nghề nấm. Xin cảm ơn ông! Quý vị có nhu cầu chuyển giao công nghệ trồng nấm, liên hệ Trung tâm Công nghệ sinh học thực vật trong khuôn viên Viện Di truyền nông nghiệp, đường Phạm Văn Đồng, Từ Liêm, Hà Nội. ĐT 84-4-38364296; 84-4-38386632; ông Đinh Xuân Linh FAX 84-4-37541159. Pháp luật Thứ năm, 18/6/2020, 1115 GMT+7 Nguyễn Trần Tuấn Phương bị bắt do nuôi loại nấm chứa chất ma túy khiến người sử dụng bị ảo giác, kiệt sức. Phương mua nguyên liệu để tự nuôi cấy. Ảnh Sơn Phương Phương, sinh viên năm thứ nhất ngành công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm Đại học Bách khoa Hà Nội đang bị Công an quận Cầu Giấy tạm giữ về hành vi sản xuất, mua bán tàng trữ trái phép chất ma từng nhiều năm là học sinh giỏi của trường cấp ba có tiếng ở Hà Nội. Phương kể năm 2018 khi bị stress nặng đã tìm đến "nấm thức thần" để giải khuây rồi nảy sinh ý định tự nghiên cứu trồng để sử dụng và sinh 19 tuổi tìm tài liệu bằng tiếng Anh, tự học công thức. Nguyễn Trần Tuấn Phương mua phôi qua mạng về nhà tự trồng. Video Tuệ nấm được mua qua mạng, sau hai tháng nuôi cấy, Phương thu mẻ nấm thành phẩm đầu tiên. Trong tháng 5, sau khi phơi khô, thành phẩm còn khoảng 300 g và được rao bán với giá 5 triệu hiện Phương rao bán sản phẩm, trinh sát quận Cầu Giấy vào cuộc điều tra. Chiều 7/6, Phương khi giao hàng đã bị cảnh sát vây bắt. Khám nơi ở của Phương, công an thu hai xi lanh chứa bào tử nấm đã sử dụng cùng dụng cụ chức trách xác định các mẫu nấm tang vật có chứa Psilocine và Psilotcin, gây ảo giác mạnh cho người dùng. Chất này nằm trong danh mục các chất ma túy tuyệt đối cấm sử dụng trong y học và đời sống xã hội, theo Nghị định 73/2018. Nấm do Phương nuôi cấy. Ảnh Sơn Phương Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về ma tuý, Bộ Công an cho biết đây là lần đầu tiên "nấm thức thần" phát hiện ở Hà Nội, dù từng xuất hiện ở Việt Nam vào năm 2018. Loại nấm này còn có những cái tên khác như nấm ma túy, nấm ảo giác, nấm ma thuật... Mỗi cây nấm được cắt ra làm 2-3 Phó giáo sư, Tiến sĩ Bùi Quang Huy, Chủ nhiệm Khoa Tâm thần Bệnh viện 103, người sử dụng nấm sẽ bị kiệt sức, thể trạng yếu dần, không thể tỉnh dậy nếu không có sự đánh thức của người khác. Hiện các nhà khoa học chưa thể giải thích được cơ chế kỳ lạ mà các hoạt chất có trong nấm gây ra với cơ thể con người. Hơn 300 g nấm thành phẩm sấy khô bị công an thu giữ. Ảnh Sơn Phương Tiềm năng phát triển cây nấm thành hàng hóa là rất lớn, nhưng nguồn nhân lực lại đang thiếu trầm trọng. Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Thị Xuân Thu thăm trung tâm nấm Văn Giang Trung tâm CNSHTV Thứ trưởng Bộ NN- PTNT Nguyễn Thị Xuân Thu vừa có chuyến thăm, làm việc với Trung tâm Công nghệ sinh học thực vật Viện Di truyền nông nghiệp để bàn hướng phát triển, nhân rộng nghề trồng nấm khi loại cây trồng này được đưa vào danh mục sản phẩm quốc gia. Không đơn giản như trồng rau Mục tiêu phát triển ngành nấm của nước ta đến năm 2015 đạt 400 nghìn tấn, 2020 là 1 triệu tấn nấm các loại và giải quyết việc làm cho trên 1 triệu lao động. Hiện nay, sản lượng nấm của nước ta mới chỉ đạt khoảng 250 nghìn tấn nấm tươi/năm, thấp hơn rất nhiều so với tiềm năng và các nước trong khu vực. Tuy nhiên, theo ông Đinh Xuân Linh, Giám đốc Trung tâm CNSHTV, tiềm năng phát triển cây nấm thành hàng hóa là rất lớn, nhưng nguồn nhân lực lại đang thiếu trầm trọng. Số lượng cơ sở hiện nay đào tạo bài bản, chuyên sâu về cây nấm chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Do đó, muốn cây nấm thực sự trở thành sản phẩm chủ lực trong tương lai và tiến tới xuất khẩu, ngoài việc phải xây dựng một bộ giống tốt thì công tác đào tạo nguồn nhân lực và dạy nghề trồng nấm cho bà con nông dân có vai trò quyết định. Một cán bộ kỹ thuật Trung tâm CNSHTV tâm sự, bình quân mỗi ngày đơn vị nhận được không dưới 200 cuộc điện thoại của bà con nông dân gọi đến hỏi mua giống nấm. Nhưng khi trung tâm hỏi đã biết cách trồng nấm chưa thì đa phần bà con bảo chưa biết vì nghĩ trồng nấm cũng đơn giản như trồng lúa, trồng rau. Đây cũng chính là một nguyên nhân khiến nhiều người dân ngay từ lần đầu tiên bắt tay vào trồng nấm đã sợ. Phải khẳng định, trồng nấm là nghề đòi hòi trình độ kỹ thuật, công nghệ, tay nghề cao. Do đó, bà con xác định theo nghề trồng nấm cũng như muốn ăn nên làm ra từ nghề này bắt buộc phải trải qua các khóa đạo tạo ngắn, dài hạn tùy vào loại nấm chọn trồng. Thứ trưởng Nguyễn Thị Xuân Thu trăn trở, hiện nay sản lượng nấm rơm, nấm mộc nhĩ của nước ta tập trung chủ yếu tại khu vực ĐBSCL và Đông Nam bộ. Trong khi đó, ĐBSH là đầu não về tiến bộ kỹ thuật, nhưng ứng dụng vào thực tế lại rất hạn chế, thua xa khu vực miền Nam. Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị, ban ngành, các địa phương cần ra soát xem vướng mắc ở đâu để cùng tháo gỡ. Bởi thiếu công nghệ, kỹ thuật thì không chỉ với cây nấm mà tất cả các cây trồng khác hiệu quả thu được sẽ không cao. Thứ trưởng Nguyễn Thị Xuân Thu nhấn mạnh vai trò đầu tàu của Trung tâm CNSHTV trong việc đào tạo, chuyển giao kỹ thuật nghề trồng nấm cho người dân, đặc biệt là trong chương trình dạy nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn theo Quyết định 1956 của Chính phủ. Thứ trưởng hy vọng, trung tâm sẽ cố gắng để trở thành địa chỉ dạy nghề trồng nấm tin cậy của bà con nông dân mang tầm cỡ quốc gia. Học 1 tuần cũng biết trồng nấm Không chỉ là nơi cung cấp, chuyển giao công nghệ trồng nấm và các giống nấm cho cả nước, từ hai năm nay, Trung tâm CNSHTV đã mở các khóa đạo tạo nghề trồng nấm cho nông dân. Bình quân, mỗi một tháng trung tâm mở từ 2- 4 lớp do chính đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn tay nghề cao của đơn vị trực tiếp giảng dạy. Hiện, trung tâm tổ chức các khóa học kéo dài từ 1 tuần đến 2 tháng, tùy thuộc vào việc học trồng các loại nấm khác nhau. GĐ Trung tâm CNSHTV Đinh Xuân Linh cam kết, nếu hoàn thành khóa đào tạo 2 tháng, chuyên môn, tay nghề người học sẽ khá vững, tự tổ chức SX được tất cả các loại nấm và có thể trở thành chuyên gia tại các địa phương. Đối với những khóa học thời gian kéo dài trong 1 tháng, người học có thể tự trồng được các loại nấm thông dụng như nấm sò, nấm rơm, nấm mỡ, nấm hương, nấm mộc nhĩ, linh chi... Riêng các khóa đào tạo ngắn hạn hơn từ 7- 10 ngày, bà con nông dân cũng học được kỹ thuật trồng những loại nấm thông dụng như nấm rơm, nấm mỡ, nấm mộc nhĩ... Có mặt tại một lớp học trồng nấm kéo dài trong 10 ngày tại Trung tâm CNSHTV, chúng tôi nhận thấy cách truyền đạt kiến thức, kỹ thuật, kinh nghiệm cho bà con rất đơn giản, cụ thể và thiết thực qua mô hình thực tế. Trong số 35 học viên khóa đầu tiên của năm 2012, có người xác định học về để tự SX nấm ăn phục vụ gia đình, song cũng có những học viên quyết tâm làm giàu từ nghề này. Hầu hết, những người học nghề trồng nấm đều lo lắng nhất là đầu ra cho sản phẩm. Với việc ký cam kết bao tiêu sản phẩm và hỗ trợ chỗ trọ cho học viên trong quá trình học tập, Trung tâm CNSHTV đã đánh trúng tâm lý của người dân nên chỉ trong thời gian ngắn, đơn vị này đã đào tạo thành công cho hàng nghìn học viên nghề trồng nấm. Bà con nông dân muốn đăng ký học nghề trồng nấm miễn phí tại Trung tâm CNSHTV xin liên hệ qua số ĐT 0438. Anh Lương Quyết Thắng, cán bộ giảng dạy nghề trồng nấm chia sẻ, tham gia lớp học tại trung tâm, người học không chỉ nắm được cách chuẩn bị nguyên liệu, làm mô, cấy nấm, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản ra sao, mà còn được tư vấn thị trường tiêu thụ và cách ăn nấm thế nào cho ngon nhất. Đặc biệt, khi đã tham gia khóa học, người trồng nấm được trung tâm cam kết bao tiêu đầu ra. Cam kết là vậy, nhưng anh Thắng cho biết, chưa khi nào trung tâm phải mua nấm giúp bà con vì SX ra tới đâu đều bán hết đến đó. Chứ cứ lo đầu ra thì đừng học nghề trồng nấm. Đang thực hành cách tạo mô để trồng nấm rơm, anh Tăng Văn Khanh ở thôn 1, xã Kim Tân, huyện IaPa, tỉnh Gia Lai tâm sự Qua Báo NNVN anh biết nơi đào tạo nghề trồng nấm ngoài Hà Nội nên khăn gói lặn lội bắt xe ra đây học nghề. “Học xong khóa đào tạo này về nhà trước tiên tôi sẽ tự làm nấm để cung cấp thức ăn cho gia đình. Sau khi tay nghề đã cao tôi dự định sẽ SX lớn để cung cấp nấm trong địa bàn huyện IaPa và tỉnh Gia Lai vì hiện nay nghề trồng nấm ở quê tôi còn khá mới mẻ”, anh Khanh lạc quan nói. Đứng chăm chú xem các học viên khác thực hành, chị Lương Thị Điều ở Cẩm Giàng, Hải Dương cho biết Ban đầu có ý định học nghề nấm, chồng chị phản đối kịch liệt vì sợ làm ra không bán được. Nhưng sau khi biết trung tâm cam kết bao tiêu sản phẩm, chị mạnh dạn đăng ký theo học khóa đào tạo trong vòng 10 ngày. Qua 3 ngày đi học, chị Điều chia sẻ học được rất nhiều kinh nghiệm trồng nấm, nghề mà trước đây chị chưa bao giờ biết tới. “Tôi đang cố gắng tiếp thu kiến thức thật tốt để mấy hôm nữa về nhà làm ngay một mẻ nấm rơm cho ông chồng nhà tôi sáng mắt ra mới được", chị Điều khoe.

học trồng nấm ở hà nội